Ülkemizde Şişmanlıkla Mücadele

Ülkemizde Şişmanlıkla Mücadele

Türkiye Sağlıklı Beslenme ve Hareketli Hayat Programı (2010-2014) Çalışmalarının Bir Spor Bilimci Gözüyle Değerlendirilmesi Obezite (şişmanlık) , günümüzün en önemli hastalıklarından birisidir. Kanserlerin, kalp hastalıklarının ya da felçlerin büyük oranda obezite ya da obeziteye bağlı hastalıklar nedeniyle ortaya çıktığı düşünülürse günümüzün en önemli hastalığı obezite de denebilir.

Obezitenin en korkulan yanı ise geleceğimiz olan çocuklarımızı tehtid etmeye başlamış olmasıdır. ABD’de 2001 yılında obezite nedeniyle hastaneye yatırılan çocuk sayısı 21.743 iken bu rakam 2005 yılında 42.429’a yükselmiştir. Yine ABD’de 2001 yılında obezite ile ilgili hastalıkların tedavisi için ayrılan para 54 milyon dolar iken bu rakam 2005 yılında 118 milyon dolara yükselmiştir. Anlaşıldığı üzere obezite bir salgın gibi yayılırken ülkelerde gelirlerinin önemli kısmını bu salgınla mücadeleye ayırmaktadırlar. Yukarıda bahsedilen rakamlar sadece ABD toplumunu özgü değildir. Veriler incelenecek olursa ülkemiz ve çeşitli Avrupa ülkelerinde de durumun pek farklı olmadığı hemen fark edilebilecektir.

Obezite (şişmanlık) yağ kütlesinin sağlımızı bozacak oranda-aşırı artışı olarak toplanmaktadır. Obezite’nin bir çok nedeni olmakla birlikte en yaygın nedeni; yüksek kalorili beslenmeye karşın hareketsiz bir yaşamın benimsenmesidir. Durum böyle olunca obezite ile mücadele, Endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları uzmanından okul kantinlerinde görevli personele kadar uzanan  çeşitli meslek gruplarının işbirliğini gerektirmektedir. Obezite ile mücadelede  en önemli unsur fiziksel aktivite (spor dur). Kısacası obezite ile mücadele edecek ekibin içinde mutlaka Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri uzmanı olmalıdır.

Ülkemizde de 2010-2014 yıllarında obezite ile mücadele stratejisini belirlemek için bir program hazırlanmıştır. 

(http://www.beslenme.saglik.gov.tr/content/files/home/turkiye_obezite_sismanlik_ile_mucadele_ve_kontrolprogrami_2010_2014.pdf).

 

Yukarıdaki linkten ulaşabileceğiniz program incelenecek olursa, Söz konusu programın hazırlanmasında Beden Eğitimci-Spor Bilimcilerden başka Din İşleri Daire Başkanlığı da dahil olmak üzere neredeyse her meslek grubundan temsilciye yer verildiği dikkatinizi çekecektir.

Sanırım bu programda obezitede mücadelede fiziksel aktivite unsuru diyetisyen ve fizik tedavi rehabilitasyon uzmanlarına bırakılmış, gerçek hareket bilimciler ise by pass edilmiştir. Sayıları 80’i bulan Beden Eğitimi ve Spor Yüksek Okulları ile Spor Bilimleri Yüksekokulları dışlanmıştır. Obezite ile mücadelenin en önemli basamağını oluşturan, spor bilimlerinin binlerce akademisyeni (hatırı sayılır sayıda yurt dışı deneyimi olan) görmezden gelinmiştir.

Şu bilinmelidir ki, fiziksel aktivite reçetesi yazmak ne Beslenme ve Diyetetik Uzmanlarının ne de Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanlarının işidir. Söz konusu meslek gruplarının fiziksel aktivite programı yazmaya yönelik bir eğitimleri de bulunmamaktadır. Sakatlanmış-yaralanmış bir hastayı fonksiyonel seviye ye (gündelik işleri yapacak düzeye) getirmekle performansı arttırmak için antrenman programı yazmak farklı eğitimler gerektiren işlerdir. Yazılanlar yanlış anlaşılmasın birçok durumda bu uzmanlık alanlarıyla spor bilimciler iş birliği yapmak zorundadırlar ancak Beslenme ve Diyetetik Uzmanları ile Fizik Tedavi Rehabilitasyon Uzmanlarının da Spor Bilimcilere ihtiyacı vardır.

Bu açıdan bakıldığında Türkiye Sağlıklı Beslenme ve Hareketli Hayat Programı (2010-2014) başarısızdır, başarısızlığa mahkumdur.

Bu programın başarısız olduğu tespitim görmezden gelinen bir meslek alanının temsilcisi olmamdan kaynaklanan duygusal bir durum değil. Gelin hep birlikte  bu programın eksik,unutulmuş yanlarını inceleyelim;

Etrafınızda kaç tane obez  kişi, zayıfladı ya da zayıflaması için bilgilendirilerek sağlık kurumları tarafından kontrole alındı (kendi parasıyla bu işi yapmaya çalışanlar hariç tabi ki) Alış veriş merkezlerinde fast food salonlarının sayısı har geçen gün artarken ve çocuklarımız oyuncak menülerle tavlanırken, Okul kantinlerinde cips satışlarının yasaklanması neyi ifade eder. Sağlıklı Beslenme ve Hareketli Hayat Programının paydaşlarından olan; Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı ve Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (obeziteyi arttıran reklamlarla savaştan sorumlu) nerede dir? Bu program kapsamında okullarda fazla kilolu- şişman öğrenci sayısının % 5 oranında azaltılması planlanmaktadır. Okullarda Beden Eğitimi Ders saatleri azaltılırken hatta gençlerimizin hareket etmeye en fazla ihtiyaç duydukları ergenlik çağında (lise öğrencileri) Beden Eğitimi Dersleri seçmeli hale getirilirken bu işin nasıl gerçekleşeceği merak konusudur. Söz konusu programda” bu programla ilgili meslek grupları ve kuruluşları tebliğ yoluyla bilgilendirilmelidir ” deniyor. 1000’e yakın öğrencisi bulunun bir spor yüksekokulunun öğretim üyesi(Antrenörlük Eğitimi Bölüm Başkanı olarak) olarak böyle bir şey bana tebliğ edilmedi. Peki sizlere tebliğ edildi mi? Bu program kapsamında okullarda obezite ile ilgili eğitim programlarının düzenlenmesi, öğretmen ve velilerin obezite konusunda bilgilendirilmesi planlanmış. Siz bir öğretmen/veli olarak böyle bir davet aldınız mı? Çocuğunuzun eğitim aldığı okulda obezite taraması yapıldı mı ? İş yerinizde sizlere obezite eylem planı ile ilgili bir yazı tebliğ edildi mi? Aile hekiminiz ya da iş yeri hekiminiz sizinle bu konuda iletişime geçti mi? Patronunuz ya da müdürünüz mesai saatlerinde sağlık beslenmeniz ya da fiziksel aktiviteye zaman ayırmanız için size fırsat veriyor mu?

Daha neler neler…. Kısacası obeziteyle mücadele ve hareket programı da bir çok eylem planı ( mesala deprem) gibi tozlu raflarda yerini aldı. Hocalarımız, Devlet adamlarınız toplandı, çaylar içildi,teorik bilgiler paylaşıldı. Herkes görevini yapmaktan mutlu.

 

Hatta bir çoğu bu eylem planı kapsamında elde ettikleri verileri makale haline getirip akademik yükselmelerini tamamladılar bile!!