YURT DIŞI BORÇLANMASI YAPACAK OLANLARIN DİKKATİNE!

YURT DIŞI BORÇLANMASI YAPACAK OLANLARIN DİKKATİNE!

 Yurt dışındaki vatandaşların sosyal güvenliklerinin sağlanmasına yönelik ilk düzenleme, 1978 yılında çıkarılan 2147 sayılı 'Yurt dışında çalışan Türk vatandaşlarının yurt dışında geçen çalışma sürelerinin sosyal güvenlikleri bakımından değerlendirilmesi hakkında kanunu' olup, bilahare halen yürürlükte bulunan ve önceki kanundan yararlananların kazanılmış haklarını saklı tutan 3201 sayılı 'Yurt dışında bulunan Türk vatandaşlarının yurt dışında geçen sürelerinin sosyal güvenlikleri bakımından değerlendirilmesi hakkında kanun' yürürlüğe girmiştir.

 3201 sayılı kanun uyarınca yurt dışı hizmet borçlanması, yurt dışında geçmiş sürelerin Türkiye’de geçmiş gibi değerlendirilmesi imkânını tanımaktadır. Bu kanun hükümlerine göre borçlanılan yurt dışı çalışma süresi, bedelinin ödenmesi halinde, ait olduğu devrede dikkate alınarak, tahsis istemi yönünden bir değerlendirme yapılmalıdır.

İkili uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerinde özel hüküm bulunmayan veya sözleşme imzalanmayan ülkelerdeki çalışmalarını borçlananlar yönünden sigortalılık başlangıcının ve dolayısıyla sigortalılık süresinin nasıl hesaplanacağı ise 3201 sayılı kanunun 5. maddesinde düzenlenmiştir.

  Anılan maddeye göre, Türkiye'de tescili bulunan sigortalılar yönünden sigortalılık başlangıcı, tescil tarihinden itibaren borçlanılan süre kadar geriye gidilerek bulunacak tarih, tescili olmayanlar yönünden ise, borcun tamamen ödendiği tarihten borçlanma süresi kadar geriye gidilerek bulunacak tarihtir.

Ancak, bu kabule göre, Türkiye'de sigortalı olarak tescili bulunanlar 506 sayılı Kanunun geçici 81. maddesinin sigortalının lehine olan kademeli geçiş hükmünden yararlanırken, tescili bulunmayanların ise daha sonra yurt dışı hizmet borçlanması yolu ile kazanılan sigortalılık süresinden yararlanamaması şeklinde bir adaletsizlik ortaya çıkmaktadır.

 4956 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden sonra borçlananların, borçlandığı sürelerin geçici 81. maddenin 4956 sayılı Kanun ile değişikliğe uğradığı 23.05.2002 tarihindeki sigortalılık süresinin hesabında dikkate alınmayarak, geçici 81. maddeden yararlandırılmaması, 3201 sayılı Kanun ile sigortalılara tanınmış olan hakların ortadan kaldırılması sonucunu doğurmaktadır.

 O halde 3201 sayılı yasaya göre yurt dışı borçlanması yapan sigortalıların yaşlılık aylığı emeklilik koşulları, 506 sayılı Kanunun geçici 81. maddedeki kademeli geçiş şartlarına göre belirlenmelidir. Bunun tespiti içinde kısa yoldan İş Mahkemelerinde dava açmak gerekmektedir. Davanın lehte sonuçlanması halinde, yurt dışında çalışmış veya çalışmaya devam eden sigortalılar (4-a)SSK' dan erken emeklilik yolu açılmış olacaktır. Diğer bir ifadeyle daha az borçlanma tutarı ile daha fazla emekli maaşına hak kazanılacaktır.